AKP İktidarı Gözünden

Marmara'daki 'termal dom' iddiasının dayanağı belli oldu: Hakemli yayın yok, tek X paylaşımı var

Gündem · 23 Temmuz 2026

Marmara Denizi'ne ilişkin 23 Temmuz 2026 sabahından itibaren çok sayıda haber sitesinde yer alan 'termal dom' iddiasının dayanağı belli oldu: KTÜ emekli öğretim üyesi Prof. Dr. Osman Bektaş'ın iddiası hakemli bir yayına, saha açıklamasına veya basın toplantısına değil, tek bir X paylaşımına dayanıyor. Haberlerde AFAD, Kandilli Rasathanesi (KOERİ) veya MTA'dan herhangi bir doğrulama yer almazken, ana akım bilimsel literatür bölgede yaklaşık M7 beklentisini koruyor.

Marmara Denizi'ne ilişkin 23 Temmuz 2026 sabahından itibaren çok sayıda haber sitesinde yer alan "termal dom" iddiasının dayanağı belli oldu: İddia; saha açıklamasına, basın toplantısına veya hakemli yeni bir bilimsel yayına değil, Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Jeoloji Mühendisliği Bölümü emekli öğretim üyesi Prof. Dr. Osman Bektaş'ın X hesabından yaptığı, tam tarihi haberlerde belirtilmeyen tek bir paylaşıma dayanıyor. İçeriklerde AFAD, Kandilli Rasathanesi (KOERİ), MTA veya başka bir resmi kurumun görüşüne ve ikinci bir uzman değerlendirmesine yer verilmedi.

Bektaş, Orta Marmara Sırtı'nın altında sıcak bir "kabuk–üst manto termal domu" bulunduğunu öne sürdü. İddiaya göre yapı yaklaşık 50 kilometre derinliğe uzanıyor ve yaklaşık 60 kilometre genişliğinde. Bektaş paylaşımında, "Orta Marmara Sırtı altında, 50 km derinliğe kadar uzanan ve yaklaşık 60 km genişliğinde sıcak bir ateş topu (kabuk–üst manto termal domu) bulunduğu" değerlendirmesini yaptı ve şu ifadeleri kullandı: "Bu sıcak ateş topu termal dom, çevresindeki yaklaşık 40 km genişliğindeki fay zonuna gaz ve sıcak su gibi akışkanlar sağlayarak fayı mekanik olarak zayıflatıyor, sürünmeyi (creep) kolaylaştırıyor."

"Ana Marmara Fayı'nın röntgeni m6+ fısıldıyor" ifadesini kullanan Bektaş, sürecin "çoğunlukla M6+ büyüklüğünde depremlerin oluşmasına katkıda bulunuyor olabilir" görüşünü savundu. Bektaş değerlendirmesini, üç boyutlu gravite, Curie derinliği, ısı akısı, üç boyutlu manyetotellürik özdirenç ve sismisite gibi farklı jeofizik yöntemlerin ortak bir jeodinamik modele işaret ettiği gerekçesine dayandırdı. İfadedeki "olabilir" şartlılığı dikkat çekti: İddia, kesinleşmiş bir öngörü değil, kişisel bir hipotez niteliği taşıyor.

HAKEMLİ ÇALIŞMA BULUNMUYOR

"Termal dom" adıyla ve 50 kilometre derinlik ile 60 kilometre genişlik boyutlarıyla tanımlanmış bir yapıya ilişkin yayımlanmış hakemli bir çalışma bulunmuyor. Bu tanım, Bektaş'ın farklı veri setlerini birleştiren kendi yorumu ve sentezi niteliğinde; dolayısıyla iddia, bilimsel süreçlerden geçmiş kurumsal bir bulgu olarak değil, kişisel bir değerlendirme olarak öne çıkıyor.

Ana akım bilimsel literatür ise farklı bir tabloyu ortaya koyuyor. GFZ'nin de aralarında bulunduğu yaygın literatür, İstanbul güneyindeki kilitli Adalar segmentinin tek başına yaklaşık M7 büyüklüğünde deprem üretebileceğini ve bölgede M7'nin üzerindeki depremin "gecikmiş" sayıldığını kaydediyor. Bektaş'ın "çoğunlukla M6+ ile boşalma" tezi, bu konsensüse alternatif bir azınlık yorumu konumunda kalıyor.

İddianın bazı unsurlarının literatürde kısmen karşılık bulduğu da not edilmeli. GFZ Potsdam'ın sistematik çalışmaları, Ana Marmara Fayı'nın batı kesiminin kısmen sürünme (creep) davranışı gösterdiğini, Kumburgaz'daki geçiş kuşağının ardından İstanbul güneyindeki Adalar segmentinin kilitli olduğunu ortaya koymuştu. Geology dergisindeki üç boyutlu manyetotellürik görüntüleme çalışması, Orta ve Çınarcık-İmralı havzaları altında akışkanla ilişkilendirilen düşük özdirençli zonlar tespit etmişti. Bektaş'ın paylaşımında benzerlik kurduğu San Andreas Fayı'nın sürünen Parkfield kesiminin yaklaşık M6 büyüklüğünde depremler ürettiği de yerleşik literatürde yer alıyor.

Paylaşım aynı gün içinde Mynet (09.37), Internet Haber (10.20), Yeni Birlik (10.38) ve Haber3 tarafından haberleştirildi; dört haberin tamamı aynı X paylaşımının aktarımına dayanıyor. Bu tablo, iddianın dile getirildiğini gösterse de içeriğinin doğruluğunu ortaya koymuyor.

Doğrulama notu: Bektaş'ın kimliği (KTÜ Jeoloji Mühendisliği emekli öğretim üyesi) geçmiş basın biyografileriyle, açıklamanın yapıldığı ve içeriği ise aynı gün yayımlanan Mynet, Internet Haber, Yeni Birlik ve Haber3 aktarımlarıyla doğrulandı; ancak dört haber de tek kaynaktan (Bektaş'ın X paylaşımı) türediği için iddianın söylendiği doğrulanmış, doğruluğu doğrulanmamıştır. Termal domun 50x60 km boyutları, adlandırması ve "çoğunlukla M6+" tezi hakemli yayınla desteklenmeyen kişisel iddia/sentez düzeyinde kaldı; X paylaşımının tam tarihi teyit edilemedi. Fayın batı kesimindeki creep, kilitli Adalar segmenti ve ~M7 beklentisi GFZ Potsdam çalışmalarıyla, Marmara altındaki akışkan-zengin zayıf zonlar Geology dergisindeki 3B manyetotellürik çalışmayla bağımsız olarak doğrulandı. | Denetim: Mynet (09.37), Internet Haber (10.20) ve Yeni Birlik (10.38) yayın saatleri, tüm doğrudan alıntılar, Bektaş'ın KTÜ emekli kimliği ile GFZ (batı kesim creep, kilitli Adalar segmenti, ~M7) ve Geology 3B manyetotellürik bulguları web aramasıyla yeniden doğrulanmış, San Andreas-Parkfield karşılaştırmasının Bektaş'ın kendi paylaşımından geldiği tespit edilerek bu atıf üç versiyona da simetrik eklenmiş, muhalif çerçevenin ilk paragrafı deprem iletişimi/hesap verebilirlik penceresiyle keskinleştirilmiş; uydurma parti açıklaması, masumiyet karinesi ihlali veya izinsiz HTML etiketi bulunmamıştır. | Üslup keskinleştirme denetimi: Nesnel versiyonun orijinalle karakter düzeyinde birebir aynı olduğu, tüm tarih/isim/rakam/alıntıların üç versiyonda korunduğu, iktidar metninin Sabah/Yeni Şafak, muhalif metnin Sözcü/BirGün sesine oturduğu ve hiçbir çerçevenin hakarete ya da kanıtlanmamış suç isnadına kaymadığı programatik diff ve manuel okumayla teyit edildi; ek müdahale gerekmedi.